Posts tonen met het label historie. Alle posts tonen
Posts tonen met het label historie. Alle posts tonen

dinsdag 29 juni 2010

Architectencafé over stationsgebied 2

Gisteren hield het Architectencafé in Polmans een boeiende avond over de wording van het stationsgebied. Verslag na de klik.


Hoe is het Utrechtse stationsgebied ontstaan? En waarom ziet het er uit zoals het er uitziet? Met deze vragen zijn twee jonge architecten en een cultuurhistoricus aan de slag gegaan. Als je wilt weten hoe onze stad is gegroeid kun je natuurlijk meteen het standaardwerk van Blijstra pakken: 2000 jaar Utrecht. Maar dat zou een beetje flauw zijn. Noor van de Loo, Ralph van Etten en Maarten van Schijndel hebben het aangevlogen langs de drie routes: mobiliteit, handel en vermaak. Waarom het leger en de clerus ontbraken werd niet duidelijk, maar je moet nu eenmaal keuzes maken. En als je op het dak van Hoog Catharijne staat en je kijkt om je heen dan lijken het veilige keuzes. Mobiliteit, handel en vermaak hebben de groei van Utrecht gestuwd. Ze hebben de nog immer beweeglijke ordening van de ruimte bepaald.

Een roes aan beelden, waarbij de tijdlijn van de stadsuitbreidingen die Het Utrechts Archief hanteert, als rode draad figureerde, kon het selecte en door het mooie weer wat beperkte publiek wel bekoren. Aan de ene zijde het jaar van de stadsrechten, 1122, aan de andere zijde 2030, het einde van de planningshorizon van de Utrechtse stedenbouwkundigen die verantwoordelijk zijn voor het stationsgebied.

Als je niet goed bent ingevoerd of ingelezen, dan moeten de ontwikkelingen die hebben plaatsgevonden in negen turbulente eeuwen binnen de Stadsbuitengracht en het uitbreidingsgebied van Plan Moreelse, wel indruk maken. (Dat doen ze overigens ook als je het al wel weet.) Treinexploitanten komen en gaan met in hun kielzog een indrukwekkende industrie en nijverheid. Theaters branden af en worden herbouwd. Markten met vee en gewassen duiken dan hier en dan daar op. De handel wordt van lokaal en openbaar langzamerhand internationaal en introvert. Militairen pakken hun biezen. Postkoets wordt trein. Trein duldt auto. Auto stopt voor fiets. Feuchtinger dempt twee kilometer singel, alle kinderen van de koningin krijgen een eigen hal, Bredero's bouwbedrijf draait de klok ambitieus vooruit. Beelden beelden beelden.

Pas als Anco Schut, hoofd stedenbouw en monumenten, de presentatie van de drie op powerpointloze (hoera!) wijze becommentarieert, lijken de puzzelstukjes op hun plaats te vallen. Met een gevatte anekdote over de voor vleselijke geneugten gevallen handelsreiziger in Groningen, maakt hij duidelijk hoe nauw verweven, ja zelfs inwisselbaar, de dimensies vermaak, handel en infra eigenlijk zijn. Toen en nu.

Hoe lang geleden is het dat als je zei dat je op de Oude Gracht ging wonen, je voor gek versleten werd? De unieke Utrechtse werven zijn een prachtig voorbeeld van de transformatie van distributie naar handel naar vermaak. En Hoog Catharijne heeft de historische binnenstad weerhouden tot het lokale equivalent van de Kalverstraat uit te groeien. De betekenis van een plek kan in de tijd enorm veranderen.

Schaalvergroting en -verkleining gaat met schokken. Aflopende erfcanons bieden kansen. Plannen is ook de terughoudendheid aan de dag leggen om niet alle kansen tegelijk te willen verzilveren.

Moet de Jaarbeurs zomaar weg? Hoe definiëren we de openbare ruimte, vooral als deze in handen is van een particulier bedrijf? Krijgt het nieuwe singelwater wel de kans om onderdeel te worden van een functionerende stad? Gaat het grootschalige vermaak zich tenslotte in een nieuwe stedelijke binnenwereld van shoppings malls, theaters XL, bibliotheken++ en megabioscopen afspelen?

Heeft Utrecht grip op de ruimtelijke ordening? Eigenlijk moet je eerlijk zijn en zeggen: nauwelijks. Maar we doen ons best. En de tijd de rest.

Lees meer...

maandag 28 juni 2010

Historie stationsgebied

Als onderdeel van de architectuurvierdaagse organiseert het Architectencafé vanavond een bijeenkomst waar de resultaten worden gepresenteerd van een onderzoek naar de historie van het Utrechtse stationsgebied. Aanvang 20.30, plaats: Polman's Huis Café. We zijn erbij en nemen wat 16 mm filmbeelden van rond 1970 mee.

Lees meer...

donderdag 17 juni 2010

Architectencafé over stationsgebied

Als onderdeel van de architectuurvierdaagse organiseert het Architectencafé een avond waar de resultaten worden gepresenteerd van een onderzoek naar de historie van het Utrechtse stationsgebied. Datum: maandag 28 juni, 20.30, plaats: Polman's Huis Café. We verwachten er ook bij te zijn.

Lees meer...

zaterdag 5 juni 2010

Bouwhistorie Van Sijpesteijnkade


Van een trouwe volger van het weblog kregen we een studie over de bouwhistorie van de Van Sijpesteijnkade van Menze de Graaf in handen.

Hem om een toelichting gevraagd, waarop hij ons schrijft: "De aanleiding voor de studie is de volgende. Ik heb vorig jaar de rol van Kornee van der Haven waargenomen die als lid van de Commissie Cultureel Erfgoed van de Vereniging Oud-Utrecht actief was in deze kwestie. Een en ander heeft geresulteerd in een uitspraak van de gemeenteraad dat bij voorkeur een zo groot mogelijk deel behouden moet blijven."

Dat was voor hem de reden om deze studie te maken. Menze de Graaf: "Ook in geval van sloop moet de bebouwing namelijk gedocumenteerd worden. De cultuurhistorische rapportage (CHER, red.) van de gemeente is van geruime tijd geleden (1995, red.). (...) Mijn mening over de toekomst van het blok is neergelegd in het rapport."

Hij merkt verder op dat Mariëtte de Rond voor haar afstuderen aan de Hogeschool Utrecht-Bouwkunde momenteel een herbestemmingsontwerp van de Sijp maakt. NS Poort heeft ook een dergelijke opdracht aan een bureau gegeven. Deze zomer zal dit worden gepresenteerd.

Onderstaand een bladerversie van 'Van Sijpesteijnkade, verleden tijd of toekomst?' en hier een download als pdf.


Lees meer...

zondag 21 maart 2010

Plan HC, 1962

Belofte maakt schuld. Daar is-ie dan, digitaal van kop tot staart, de brochure waarmee de Utrechtse burger en het stadsbestuur werden opgewarmd in 1962.

(Voor geïnteresseerden: het verkeersplan uit 1958 is in aantocht. Scannen kost wat meer tijd.)

Lees meer...

dinsdag 22 december 2009

Historisch dossier Vredenburg

Ondanks dat we toch veel op Het Utrechts Archief rondneuzen, ontdekten we pas zojuist de thema-expositie rondom Vredenburg dat het archief heeft opgezet. Geen filmpjes van Trijn van Leemput of Lodewijk Napoleon, maar wel vanuit de wentelwiek over de gesloopte stationsbuurt, tussen het vee op de markt en acrobaten die hoogstandjes verrichten in de grote zaal van het muziekcentrum. Kijk dan die HOV-lijn naar de Lange Viestraat! Bookmarkje waard: www.hetutrechtsarchief.nl/thema/vredenburg.

Lees meer...

dinsdag 29 september 2009

Oude stationskappen niet naar sloop

Eerder schreven we al over de bestemming van 120 meter historische perronkappen, die moeten worden gesloopt voor de OV-terminal. Wat er met de rest gebeurt is nog onzeker. Wel is de kans vrij groot dat delen nog ergens in het gebied een herbestemming krijgen. Vandaag antwoordt het College op schriftelijke vragen aan GL-raadslid Zwanenberg dat de inpassing van de kappen wordt meegenomen in de ontwerpstudie van het gebied oostelijk van het nieuwe station. De meeste kans maakt een plek in de nieuwe Stationsstraat, daar waar ook de taxiplaatsen, Kiss&Ride en fietsenflat zijn gepland. Overigens heeft ook ProRail plannen om een deel van de kappen in het Stationsgebied te hergebruiken. Alles opgeteld is de kans dus niet zo groot dat de negentiende-eeuwse constructie het lot van oud ijzer treft.

Lees meer...

dinsdag 15 september 2009

Utrechtse stationskappen naar Goes


Als in de komende jaren ProRail het centraal station verbouwt tot OV-terminal, zullen ook alle perronkappen worden vernieuwd. Daaronder vallen ook de resterende negentiende-eeuwse vakwerkkappen en geornamenteerde gietijzeren kolommen van het vroegere station. Een deel zal worden geschonken aan de Stoomtrein Goes-Borsele (SGB). Dit openluchtmuseum in Goes wil het in ere herstellen als historische stationskap.

Deze stichting en ProRail hebben elkaar al gevonden in 1998, toen de hoge overkappingen boven de sporen zijn verwijderd en naar Goes zijn gebracht, waar ze sindsdien opgeslagen liggen. Het plan is nu om ook de lagere delen, in totaal 120 meter aan de noordzijde op perrons 3, 4 en 5, te ontmantelen en naar Goes over te brengen.



Maykel Kastelijn, bestuurslid van de SGB en locatiemanager Goes, geeft aan dat er bij de selectie van de kappen nauw overleg is geweest met de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed. De bouwhistorisch meest waardevolle delen zullen bewaard blijven om in Zeeland een tweede leven te krijgen. Dat houdt in dat er wel keuzes gemaakt moesten worden. Zo is er voor de twee lange kappen op perrons 4 en 5 aan de zuidzijde van het station geen bestemming en dreigt het lot van oud ijzer.

Wie op een van deze perrons omhoog kijkt, wordt getrakteerd op een morsig beeld. Netten en gaas tegen vogels, lekkende dakgoten en pijpen en een afbladderend houten dakbeschot. Kastelijn legt uit dat het hout niet origineel is en dat de stichting daarin ook niet is geïnteresseerd. "Oorspronkelijk hadden deze kappen verzinkte golfplaten. Maar de kwaliteit daarvan was lang niet zo goed als van modern verzinkt staal. Het zwavel uit de kolenrook van de locomotieven tastte de platen aan en ze werden daarom door hout vervangen. Wij zullen de kap weer met golfplaten gaan afwerken. Overigens zijn ook de hoge stalen spanten nogal door het zwavel aangetast. Die moeten we mogelijk plaatselijk gaan herstellen en versterken."



De herbouw in Goes zal nog wel even op zich laten wachten. Kastelijn: "We krijgen de delen in de loop van twee jaren aangeleverd, zolang duurt de reconstructie van die perrons. Maar dan moeten we nog de financiering vinden. We willen naast de kap ook een stenen stationsgebouw neerzetten in Waterstaatstijl, zodat het goed aansluit op de sfeer van de jaren dertig dat ons museum kenmerkt. Het is de tijd van de overgang van stoom naar diesel en elektrisch."



Technisch lijkt de herbouw niet zo moeilijk te zijn, legt Kastelijn uit. "Het blijkt dat de kap is opgebouwd uit zogenaamd Bessemer-ijzer. Dat is erg gunstig, want dat kun je lassen. Het herstellen van klinkverbindingen is veel gecompliceerder. We hoeven nu alleen maar de boel te zandstralen en hier en daar met een ijzeren hoeklijntje te verstevigen en dan ziet het er weer als nieuw uit!"



Voor de nostalgici onder jullie, om mee af te sluiten: beeld 1 en beeld 2 van oude hoge kappen en van de sloop.

Lees meer...

zondag 26 april 2009

Polygoon

Toevallig kwam ik deze [Polygoon-journaaluitzending] tegen. Het toont de sloop van de oude Jaarbeursgebouwen met dynamiet, de omvangrijke opgravingen en de eerste voorstellingen in het Muziekcentrum. Nooit geweten dat er ooit een circus met leeuwen heeft opgetreden. Veel plezier!

Lees meer...

maandag 18 augustus 2008

Singelontwerp 2

Naar aanleiding van de vorige [post] en de discussie die daaruit voortkwam heb ik gekeken hoe de wateren liepen en hoe de oevers eruit zagen voor het werd gedempt in de jaren zeventig. Dat kan heel mooi op [Google Earth uit 1945]. Klik op Luchtfoto's en dan op Binnenstad 1945. Et voila, je krijgt iets dat net zo navigeerbaar is, maar dan in zwart-wit, 63 jaar geleden in de tijd. (Überhaupt lastig om je voor te stellen dat de wereld toen niet zwart-wit maar kleurig was, maar dat terzijde.) Prettige vlucht.

Lees meer...

vrijdag 6 juni 2008

Voor en na

Tegenwoordig produceert iedereen "content". Foto's van mobieltjes die op allerlei sites worden gedumpt. Nou ja, content, het is vaak digitale diarree. Van bloglezer Bas kreeg ik onlangs de tip om eens te kijken op utrechtfotografie.nl. Ja, dacht ik enigszins vooringenomen, weer zo'n prikbord vol goedbedoelde jeepegjes zeker. Ik had namelijk net kennis gemaakt met de groep "Utrecht, The City" op flickr.com. Meer dan 500 mensen uppen daar hun Utrechtkiekjes in een eindeloze stroom. Tot mijn schaamte moet ik bekennen dat ik er zelf ook aan meedoe. Waarom weet ik niet. Misschien omdat ik op dit blog maar 1% van de foto's die ik maak plaats. Maar dat zou geen argument moeten zijn. Het gaat om de juiste foto's te maken en daaruit de beste te publiceren. Content dus: meerwaarde.
Terug naar utrechtfotografie.nl. Dit is een site van ene Erik de Geus die er veel eer in legt om oud en nieuw fotografisch met elkaar te vergelijken. Meerwaarde dus. Erik schrijft dat hij inmiddels al 1200 van dat soort vergelijkingen heeft gemaakt. Petje af. De reden dat ik er hier zo op in ga is dat hij ook van het stationsgebied vele voor- en na-vergelijkingen heeft gemaakt.

Zoek op zijn site op straatnaam en verbaas je over de consentieusheid waarmee hij deze opdracht aan zichzelf uitvoert. En verbaas je over de achteruitgang die de vooruitgang heeft gebracht.
(foto's Erik de Geus)

Lees meer...

vrijdag 17 augustus 2007

De val van Vredeborch

Gisteren was er veel media-aandacht voor de opgravingen, en terecht. Het is misschien wel de laatste keer dat de resten van deze immense bakstenen slottoren zo goed zichtbaar zijn. Maar alle historische beschrijvingen er omheen, hoe goed bedoeld ook, waren tot voor kort niet zo aan mij besteed. Ik kon het allemaal niet echt in perspectief plaatsen. En de weggezakte geschiedenislessen van de middelbare school hielpen ook al niet.
Ik behoor niet tot de groep dertien tot vijftienjarigen, maar ik heb Thea Beckmans bekroonde jeugdboek 'De val van Vredeborch' met plezier gelezen. Moet je ook doen als je wilt weten wat er nu echt aan de hand was met slot Vredenburg. Je vliegt er doorheen. Alles komt aan de orde: waarom het slot er zo kort stond, waarom er ruzie was tussen Spanje en de noordelijke ketters, waarom Utrecht gezagsgetrouw was en voor plunderingen gespaard bleef, waarom het slot in 1577 werd afgebroken en door wie. Vooral de scene waarbij Utrechters naar Schoonhoven afreizen om als toeristen de stadsbelegering door een groep bijeengeraapte Spanjaarden te volgen, om vervolgens met opgekochte weeskinderen als slaven weer terug te keren, is meesterlijk.


Even terug naar het onderwerp: er zijn nog meer fundamenten, zie het kaartje. De westelijke muren zullen worden geïntegreerd in een soort terras in de nieuwe Catharijnesingel. Ik denk dat het er zo zal gaan uitzien als het donjon dat zichtbaar is net boven het waterniveau van de Weerdsingel WZ. Maar dan iets groter. Voor de parkeergarage onder het plein is indertijd veel vernietigd, dat blijkt duidelijk uit het plaatje. Overigens zal de garage daar ter plaatse gaan verdwijnen. Maar dat is weer een ander verhaal.
(bron kaartje: gemeente Utrecht)

Lees meer...

Pagina's