
Geen Trijn, maar een ouderwetse sloopkogel aan een dragline. Meer nostalgie op Bouwput Beeld.
zondag 18 april 2010
Sloop kasteel 1971
Trefwoord: sloop, Slot Vredenburg
dinsdag 17 november 2009
Dikke palen

De twee rode cilinders zijn boorkernen van een zestiende eeuwse steenklomp. Op drie plaatsen worden momenteel namelijk gaten van 950 mm doorsnede geboord in de noordoostelijke torenfundament van het kasteel Vredenburg. Het is de opmaat voor het indraaien van drie Tubex-palen, vanaf volgende week dinsdag. Daarvoor zal een enorme boorstelling worden aangevoerd om de 28 meter lange stalen paalmantels van 600 mm doorsnede de grond in te draaien. Voor deze bewerkelijke bouwwijze wordt gekozen om het aantal funderingspalen ter plaatse te beperken. De buitengevel van het woonwinkelcomplex loopt namelijk precies over dit uitgestrekte stuk van het monument.
Het is wat tegenstrijdig: drie gaten van ruim twee meter diep in een fundament boren om het vervolgens te kunnen ontzien. Maar zo is het in de monumentenvergunning vastgelegd. De huidige werkzaamheden vallen dan ook nog steeds niet onder de bouwvergunning die momenteel wordt aangevochten en waarvoor deze week een zitting bij de Raad van State is voor een voorlopige voorziening tot stopzetting.
Aannemer Fundex uit Oostburg lichtte toe dat ze voor het aanbrengen van de drie palen zes dagen nodig hebben, inclusief op- en afbouw. Men rekent op 1 paal indraaien per dag. Naderhand worden de palen, die uit een lege stalen huls met een vaste boorkop bestaan, gevuld met wapening en beton. Een paal verkrijgt zo een draagvermogen van 900 ton.
De rest van de palen zal overigens ook worden ingedraaid omdat heien vanwegen trillingen is uitgesloten. Corio en BAM willen de start van de bouw op 1 december feestelijk vieren. Hopelijk ligt er dan een uitspraak van de voorlopige voorziening dat deze bouw kan doorgaan. Over de alternatieve uitkomst willen we liever maar niet nadenken. Het duurt nog maanden voordat de Raad van State uitspraak doet over het hoger beroep.
Trefwoord: bouwconstructie, Slot Vredenburg
donderdag 13 augustus 2009
Beroering over kasteelresten
De manier waarop de gemeente wil besluiten de laatste muurresten over te laten aan Corio wekte al verbazing. Deze fundamenten, respectievelijk van een stuk muur van het zuidwestelijke bastion en van de zuidelijke poort, zijn nog niet volledig gelokaliseerd. Niettemin wordt Corio beloofd dat ze deze mag verwijderen en 'ongeveer' terugplaatsen.
Naar nu blijkt is De Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed nogal ontstemd dat hun advies terzijde wordt geschoven, schrijft AOU vandaag. De vergunningaanvraag is momenteel in beroepstermijn. Als de Rijksdienst bezwaar aantekent ontstaat een nogal ongemakkelijke situatie. Niet sjiek, in ieder geval.
Bijgaand een plaatje van veertiende eeuwse muurresten, zoals ze in station Blaak zijn verwerkt. Als Corio en de gemeente hun zin zouden doorvoeren gaan we hier misschien ook wel zoiets zien. (Foto: stationsinfo.nl)
Hier een post uit april over de technische aspecten van de bouw van de vijflaagse ondergrondse parkeergarage. Het wordt uitgevoerd met diepwandtechniek.
En hier een plaatje.
Trefwoord: archeologie, bezwaar, Corio, Slot Vredenburg
donderdag 4 december 2008
Welstand: sloop maar
POS/IBU heeft bij de Commissie Welstand en Monumenten een aanvraag gedaan voor het mogen slopen van resten van het kasteel, als deze in de weg liggen bij de bouw van de expeditietunnel van het Muziekpaleis. Conclusie: ga je gang, maar wel met respect.
Over deze kwestie is 18-11 jl. gesproken. Dit staat erover in de notulen:
[begin quote] In verband met de bouwwerkzaamheden op en rond het Vredenburg wordt de Catharijnebak gesloopt. Deze ligt gedeeltelijk tegen de resten van de noordwestelijke toren van kasteel Vredenburg. Voorgesteld wordt om op deze plaats de oostelijke wand van de betonnen bak niet te verwijderen om het monument niet te verstoren maar hier in eerste instantie graafwerkzaamheden te verrichten voor nader onderzoek.
De gehele stadsomwalling is monumentale status toegekend, inclusief een kademuur uit 1950. Die kademuur heeft op zich echter geen monumentale waarde.
Het tracé voor de expeditietunnel naar het Muziekpaleis is afgestemd op functionele eisen. Mogelijk liggen er onder het geplande tracé fragmentarische resten van het kasteel met een hoge monumentale waarde, die met de tunnelaanleg verloren gaan. Voor zover binnen de wet- en regelgeving is toegestaan en voor zover uit praktisch oogpunt mogelijk is, is er onderzoek verricht naar de aanwezigheid van restanten. Omdat om die reden niet alle restanten kunnen worden gelokaliseerd, is het verlies niet aantoonbaar. Op basis van het huidige onderzoek wordt aangenomen dat restanten nog slechts fragmentarisch aanwezig zijn.
Conclusie
De commissie deelt de visie van de afdeling Monumenten dat de kademuur geen zelfstandige monumentale waarde heeft en is akkoord met sloop. De gevolgen van de sloop van de Catharijnebak en de aanleg van de expeditietunnel zijn moeilijker te overzien, omdat de aanwezigheid van mogelijke resten van het kasteel eerst is vast te stellen, wanneer sloop- en bouwwerkzaamheden die blootleggen. Het verlies van mogelijke resten van het kasteel vloeit echter onvermijdelijk voort uit realisatie van de bouwplannen en moet worden geaccepteerd. Wel dringt de commissie er met klem op aan voldoende tijd te nemen om eventuele resten te onderzoeken, te documenteren en te waarderen. Waar mogelijk, zouden de (vindplaatsen van deze) resten blijvend in beeld gebracht moeten worden. [einde quote]
Ergo: ga je gang, maar rustig aan. De Welstandscommissie is trouwens niet het enige bestuursorgaan die in verband met de vergunningafgifte een oordeel mag vellen. Ook de Rijksdienst heeft al een wijs woord gesproken. [Lees meer] Wat deze club ervan vindt weet ik niet. Maar ik denk dat alle wijze mensen wel op één lijn zullen zitten. Dat betekent dat deze monumentenvergunning zal worden afgegeven, met als strekking: het is zo weinig, sloop het maar.
[edit:] Hij is inmiddels afgegeven, zag ik in de gemeenteberichten.
Trefwoord: archeologie, Slot Vredenburg
zaterdag 29 november 2008
Massagraf
We kunnen inmiddels al wel spreken van een heus massagraf, recht onder onze neuzen. Het aantal gevonden botten op het bouwterrein Vredenburg groeit en duidt inmiddels al op zeker 28 individuen. Rob is, met vele anderen, wezen luisteren en kijken naar archeoloog Edsard Kylstra en collega's. Geschiedenis leeft, dat is zeker. En ja, er lijken nog meer menselijke resten tussen de puinrommel te liggen. Klik voor beeldverslag.
Trefwoord: archeologie, Slot Vredenburg
woensdag 26 november 2008
Kasteelgracht

Aanstaande weekend kan iedereen op de bouwplaats de blootgelegde fundamenten en de leeggegraven slotgracht bekijken. Er zullen archeologen zijn die tekst en uitleg geven en ik denk dat er ook nog wel een paar kanonskogels te zien zullen zijn. Want de archeologen zijn druk in de weer geweest om alles goed na te vlooien. Dit is namelijk hun laatste kans. De aannemer van Corio zal binnenkort beginnen met de aanleg van een fietsenkelder, vlak naast de muur. De opgravingen bevinden zich op het bouwterrein Vredenburg en zijn te bezichtigen op zaterdag 29 november van 10.00 tot 16.00 uur en op zondag 30 november van 12.00 tot 16.00 uur.
[foto's van vrijdag 21-11]
Trefwoord: archeologie, Slot Vredenburg
maandag 17 november 2008
Sloop muurresten
Morgen wordt er in de Welstandscommissie gesproken over de mogelijke sloop en verwijdering van archeologische resten ter hoogte van de Catharijnebaan.
De Commissie Welstand & Monumenten Oost heeft twee aanvragen tot advisering van de dienst Monumenten gekregen. De eerste is in het kader van de sloop van de Catharijnebak inclusief mogelijke resten van de noordwestelijke toren van kasteel Vredenburg en de kademuur uit 1950. De ander heeft te maken met de sloop van resten in het kader van de aanleg van de expeditietunnel van het Muziekpaleis. Deze komt naast de Catharijnekade, ter hoogte van Stafhorst.
De stadsbuitengracht, inclusief resten en delen van de oude stadsomwalling en de fundamenten van het kasteel, is een Rijksmonument. Verwijdering van archeologische resten die aan het kasteel of aan de kade toebehoren kan dus niet zomaar.
Er doet zich nu de curieuze ambivalentie voor dat de resten die onder het gesloopte muziekcentrum tevoorschijn zijn gekomen met grote behoedzaamheid worden behandeld, maar dat de nog onbekende fundamenten van het kasteel en de Catharijnepoort die in de weg liggen op voorhand al plaats zullen moeten maken.
De gemeente wil proberen zoveel mogelijk stukken van het kasteel zichtbaar te maken, maar zet vooral in op het laten zien van contouren, als onderdeel van de inrichting van de ruimte. Daar is wel wat voor te zeggen, als je ziet hoe fragmentarisch de overgebleven resten zijn.
Overigens weet men niet goed wat er ter plaatse in de grond zit. Er is weliswaar met een ground tracer (radar) en proefboringen onderzoek gedaan, maar nog niet voldoende gegraven. Waar het zit weet men wel. De dienst Monumenten wil daarom ook graag dat de expeditietunnel wordt aangelegd ter plaats van de spuikoker. Dan is de eventuele schade beperkt tot de aansluiting met de kelder van het Muziekpaleis. Of dat lukt is nog niet zeker.
In deze twee monumentenvergunningen wordt overigens niet gesproken over de geplande aanleg van de vergrote Vredenburg parkeergarage. Daarbij zal ook fors worden gegraven.
De gemeentelijke afdeling Monumenten moet een advies over deze monumentenvergunningen schrijven en neemt daarbij de adviezen mee van de Commissie Welstand en van de Rijksdienst voor Archeologie, Cultuurlandschap en Monumenten. Daarna is er nog een uitgebreid traject waarop zienswijzen op het ontwerpbesluit kunnen worden ingediend.
Voor belanghebbenden bestaan er dan nog juridische mogelijkheden om het besluit aan te vechten. Gezien de perikelen rond de ontbrekende monumentenvergunning bij de sloop van het muziekcentrum kun je er van uitgaan dat er hier ook weer rechtszaken zullen gaan volgen.
[bewerkt: 27-11]
Trefwoord: archeologie, Catharijnebaan, Slot Vredenburg
donderdag 21 augustus 2008
Omgekeerd
Nu even weer wat luchtigers. We schrijven 1976. Op de plaats waar het muziekcentrum gaat komen hebben archeologen onder leiding van Tarq Hoekstra uitgebreid de geschiedenis, die terug gaat tot de vroege middeleeuwen, in kaart gebracht.
Dan komen de graafmachines en verwijderen alles wat het muziekgebouw in de weg staat. Omdat het onderkelderd wordt is dat dus zo goed als alles. Een stuk kasteelmuur en een deel van de Vlaamse toren ontspringen de dans, zoals op deze foto is te zien.
Inmiddels is de sloper ook aangeland op het niveau dat goed zichtbaar is op onderste foto's: de oostelijke kelders. Zouden ze zich realiseren hoe het er daar, pak hem beet, dertig jaar geleden uitzag?
[bron foto's Het Utrechts Archief - Gemeentelijke fotodienst]
Trefwoord: archeologie, Slot Vredenburg
dinsdag 17 juni 2008
Zandkasteel
Vanaf 24 juni kunnen bezoekers van Volksbuurtmuseum Wijk C getuige zijn van de bouw van het zandkasteel Vredenburg. Oud-stadsarcheoloog Tarq Hoekstra, die de opgraving van het kasteel leidde, heeft het museum van de nodige adviezen voorzien. Als basis dienen tekeningen die werden gemaakt ter gelegenheid van het lustrum van de Universiteit in 1936. Hoewel niet bekend is hoe het kasteel er precies uit, zag kiest het museum voor de meest aansprekende vorm, met daken op de torens.
Het zandkasteel is onderdeel van een nieuwe tentoonstelling die het museum aan de geschiedenis van het Vredenburg wijdt. De afgelopen maanden stond de geschiedenis van de laatste 150 jaar centraal. Deze nieuwe expositie, die Wolfsen op 29 juni zal openen, zal onder andere bestaan uit archeologische vondsten uit de vroege geschiedenis van het plein, de periode 1100 tot 1600. Het betreft vondsten van het Johannieterklooster en -hospitaal, het kasteel zelf, dat in de jaren zeventig is opgegraven en het recentelijk opgegraven woningblok ‘de Teerling’.
Trefwoord: archeologie, Slot Vredenburg
zaterdag 10 november 2007
Contouren

In een ijverige bui – en om een beter gevoel te krijgen van schaal en omvang – heb ik de slotmuur en de kademuur van de gracht even gefotosjopt in een foto waarop de laatste opgravingen te zien zijn. Het is gebaseerd op dit contourkaartje.
Trefwoord: Slot Vredenburg
donderdag 8 november 2007
Schavot
Terwijl buiten de grijsheid heerst en de wind zich opmaakt voor een marathonvoorstelling, zit ik wat door plaatjes en foto's te neuzen. Veel kan ik namelijk niet melden over AS en het nodigt niet echt uit om weer eens een fotoexpeditie te ondernemen. De zomer was daar ideaal voor. Ik had toen ik hieraan begon geen idee dat de seizoenen zo bepalend zouden zijn voor het blogleven.
Volgende week is er weer een zogenoemde schouw, georganiseerd door het projectbureau. Altijd wel een aardig moment om even te kijken waar men achter de schermen mee bezig is en welke boze buurman nu weer ontstemd of ongerust is. Er zal wel weer een uur over fietsen worden gezeurd ben ik bang. Dat blijft nog vele jaren – een soort running gag. Stationsgebied, fietsrampgebied. Ik zal proberen weer verslag te doen. Dat is in ieder geval zo'n twee maanden sneller dan het officiële verslag. Sommige mensen snappen niet dat dit weblog allemaal liefdewerkoudpapier is. Ik soms ook niet.
Maar ik dwaal af. Bij het plaatjes kijken bleef ik haken op de oude gravure van het kasteel Vredenburg. Het is een mooie tekening, Anton Pieck in zwart wit. Mijn oog viel op het open veld. Wat staat daar? Het lijkt op een schavot, een galg. In die tijd een alledaagse stedelijke dienstverlening. Nu is het daar plein, markt. Misschien heb je wel eens – bij het afrekenen van een half pondje pepitamix – gedacht: 'Hé wat een koude wind opeens', dan weet je nu waardoor het komt.
Trefwoord: markt, Slot Vredenburg
maandag 20 augustus 2007
Stadsverwarming
Eneco is begonnen met voorbereidingen voor het ingraven van de buizen voor de stadsverwarming op Vredenburg. Archeologen maken van de gelegenheid gebruik om waar mogelijk nog weer wat in kaart te brengen.
Trefwoord: De Teerling, Slot Vredenburg
vrijdag 17 augustus 2007
De val van Vredeborch
Gisteren was er veel media-aandacht voor de opgravingen, en terecht. Het is misschien wel de laatste keer dat de resten van deze immense bakstenen slottoren zo goed zichtbaar zijn. Maar alle historische beschrijvingen er omheen, hoe goed bedoeld ook, waren tot voor kort niet zo aan mij besteed. Ik kon het allemaal niet echt in perspectief plaatsen. En de weggezakte geschiedenislessen van de middelbare school hielpen ook al niet.
Ik behoor niet tot de groep dertien tot vijftienjarigen, maar ik heb Thea Beckmans bekroonde jeugdboek 'De val van Vredeborch' met plezier gelezen. Moet je ook doen als je wilt weten wat er nu echt aan de hand was met slot Vredenburg. Je vliegt er doorheen. Alles komt aan de orde: waarom het slot er zo kort stond, waarom er ruzie was tussen Spanje en de noordelijke ketters, waarom Utrecht gezagsgetrouw was en voor plunderingen gespaard bleef, waarom het slot in 1577 werd afgebroken en door wie. Vooral de scene waarbij Utrechters naar Schoonhoven afreizen om als toeristen de stadsbelegering door een groep bijeengeraapte Spanjaarden te volgen, om vervolgens met opgekochte weeskinderen als slaven weer terug te keren, is meesterlijk.
Even terug naar het onderwerp: er zijn nog meer fundamenten, zie het kaartje. De westelijke muren zullen worden geïntegreerd in een soort terras in de nieuwe Catharijnesingel. Ik denk dat het er zo zal gaan uitzien als het donjon dat zichtbaar is net boven het waterniveau van de Weerdsingel WZ. Maar dan iets groter. Voor de parkeergarage onder het plein is indertijd veel vernietigd, dat blijkt duidelijk uit het plaatje. Overigens zal de garage daar ter plaatse gaan verdwijnen. Maar dat is weer een ander verhaal.
(bron kaartje: gemeente Utrecht)
Trefwoord: archeologie, historie, Slot Vredenburg
woensdag 15 augustus 2007
Noordoost toren



Archeologen van de gemeente zijn druk bezig met blootleggen van de noordoostelijke torenfundamenten van het zestiende-eeuwse slot Vredenburg, een reusachtige klomp steen. Het is van de vier hoeken van het slot het meest complete en strekt zich vermoedelijk nog een eind onder de weg uit. In de resten zie je aanzetten van de bogen van de gewelven. De vloer daarvan bevindt zich nog meters lager en zal vermoedelijk niet worden bereikt vanwege tijdgebrek. De archeologen zijn morgen nog bezig, dan wordt het weer onder geaard. Een deel van de muren zal echter zichtbaar blijven in de fietsenstalling dat onder het appartementengebouw De Vredenburg wordt aangelegd. De bouwers zullen voorzichtig moeten zijn want het betreft een rijksmonument.
In september komen de archeologen terug en maken ze een diepe sleuf waar de slotgracht heeft gelopen, ongeveer waar de bouwketen staan op
de onderste foto. Daarvoor zijn damwanden nodig, omdat men dan onder het grondwaterpeil zal duiken. Het moet gek lopen of uit de bodem van de gracht komen interessante vondsten, ook al heeft het kasteel - een dwangburcht uit de tijd van de Spaanse overheersing - er maar kort gestaan.
Op de gravure (bron: gemeente Utrecht) is het de toren rechtsboven.
Hier tot slot nog een foto uit het Utrechts Archief uit het begin van de vorige eeuw van de sloop van het zuidwestelijke bastion (Spanjaardsgat). Zo lang zijn de resten van het kasteel nog voor iedereen zichtbaar geweest.
Trefwoord: archeologie, Slot Vredenburg