Posts tonen met het label Stationsgebied. Alle posts tonen
Posts tonen met het label Stationsgebied. Alle posts tonen

dinsdag 29 juni 2010

Architectencafé over stationsgebied 2

Gisteren hield het Architectencafé in Polmans een boeiende avond over de wording van het stationsgebied. Verslag na de klik.


Hoe is het Utrechtse stationsgebied ontstaan? En waarom ziet het er uit zoals het er uitziet? Met deze vragen zijn twee jonge architecten en een cultuurhistoricus aan de slag gegaan. Als je wilt weten hoe onze stad is gegroeid kun je natuurlijk meteen het standaardwerk van Blijstra pakken: 2000 jaar Utrecht. Maar dat zou een beetje flauw zijn. Noor van de Loo, Ralph van Etten en Maarten van Schijndel hebben het aangevlogen langs de drie routes: mobiliteit, handel en vermaak. Waarom het leger en de clerus ontbraken werd niet duidelijk, maar je moet nu eenmaal keuzes maken. En als je op het dak van Hoog Catharijne staat en je kijkt om je heen dan lijken het veilige keuzes. Mobiliteit, handel en vermaak hebben de groei van Utrecht gestuwd. Ze hebben de nog immer beweeglijke ordening van de ruimte bepaald.

Een roes aan beelden, waarbij de tijdlijn van de stadsuitbreidingen die Het Utrechts Archief hanteert, als rode draad figureerde, kon het selecte en door het mooie weer wat beperkte publiek wel bekoren. Aan de ene zijde het jaar van de stadsrechten, 1122, aan de andere zijde 2030, het einde van de planningshorizon van de Utrechtse stedenbouwkundigen die verantwoordelijk zijn voor het stationsgebied.

Als je niet goed bent ingevoerd of ingelezen, dan moeten de ontwikkelingen die hebben plaatsgevonden in negen turbulente eeuwen binnen de Stadsbuitengracht en het uitbreidingsgebied van Plan Moreelse, wel indruk maken. (Dat doen ze overigens ook als je het al wel weet.) Treinexploitanten komen en gaan met in hun kielzog een indrukwekkende industrie en nijverheid. Theaters branden af en worden herbouwd. Markten met vee en gewassen duiken dan hier en dan daar op. De handel wordt van lokaal en openbaar langzamerhand internationaal en introvert. Militairen pakken hun biezen. Postkoets wordt trein. Trein duldt auto. Auto stopt voor fiets. Feuchtinger dempt twee kilometer singel, alle kinderen van de koningin krijgen een eigen hal, Bredero's bouwbedrijf draait de klok ambitieus vooruit. Beelden beelden beelden.

Pas als Anco Schut, hoofd stedenbouw en monumenten, de presentatie van de drie op powerpointloze (hoera!) wijze becommentarieert, lijken de puzzelstukjes op hun plaats te vallen. Met een gevatte anekdote over de voor vleselijke geneugten gevallen handelsreiziger in Groningen, maakt hij duidelijk hoe nauw verweven, ja zelfs inwisselbaar, de dimensies vermaak, handel en infra eigenlijk zijn. Toen en nu.

Hoe lang geleden is het dat als je zei dat je op de Oude Gracht ging wonen, je voor gek versleten werd? De unieke Utrechtse werven zijn een prachtig voorbeeld van de transformatie van distributie naar handel naar vermaak. En Hoog Catharijne heeft de historische binnenstad weerhouden tot het lokale equivalent van de Kalverstraat uit te groeien. De betekenis van een plek kan in de tijd enorm veranderen.

Schaalvergroting en -verkleining gaat met schokken. Aflopende erfcanons bieden kansen. Plannen is ook de terughoudendheid aan de dag leggen om niet alle kansen tegelijk te willen verzilveren.

Moet de Jaarbeurs zomaar weg? Hoe definiëren we de openbare ruimte, vooral als deze in handen is van een particulier bedrijf? Krijgt het nieuwe singelwater wel de kans om onderdeel te worden van een functionerende stad? Gaat het grootschalige vermaak zich tenslotte in een nieuwe stedelijke binnenwereld van shoppings malls, theaters XL, bibliotheken++ en megabioscopen afspelen?

Heeft Utrecht grip op de ruimtelijke ordening? Eigenlijk moet je eerlijk zijn en zeggen: nauwelijks. Maar we doen ons best. En de tijd de rest.

Lees meer...

donderdag 29 april 2010

Rapporteren maarrrr

Nu we toch aan het documenteren zijn geslagen, hier bladerbare versies van achtereenvolgens:
- de kersverse verantwoordingsrapportage stationsgebied van het college (inclusief de forse bijlage) en
- het Rekenkamerrapport van mei vorig jaar, dat de aanzet gaf voor deze rapportage.
Kijk zelf hoe het allemaal zo gekomen is...


Lees meer...

woensdag 28 april 2010

Tram in stationsgebied

Enkele weken geleden stuurde het college een brief en rapport aan de raad over een studie naar tramlijnen in het stationsgebied. Daaruit bleek naar verluidt een voorkeur voor situering van een tramstation aan de binnenstadszijde van de OV-terminal waarbij alle bussen naar de westzijde verhuizen. Hieronder een bladerbare versie van het rapport van HKB en Goudappel Coffeng met kaartjes en uitleg.

In de doorlees de belangrijkste zaken uit de commissiebrief van 13 april. Het is nog steeds wachten op een definitief besluit. In Ons Utrecht van deze week staat een aardig artikel over de geschiedenis van 'trambesluiten' in Utrecht. Het blijkt allemaal niet mee te vallen.

[begin quote commissiebrief HOV om de Zuid]

Bij de behandeling van het agendapunt 'Regionaal Tramnetwerk' in uw raadscommissie van december jl. is aangegeven dat wij u in april 2010 informeren over de keuze voor de aanlanding van de tram in de OV-Terminal. Wij hebben in samenwerking met Bestuur Regio Utrecht verschillende varianten voor de doorkoppeling van de regionale tramlijnen uit het tramnetwerk in het Stationsgebied en de aanlanding daarvan in de OV-Terminal onderzocht. De conclusies van dit onderzoek vindt u in bijgevoegde samenvatting 'Tramnetwerk Utrecht, conclusies onderzoek inpassing Tramnetwerk in het Stationsgebied'. De definitieve rapportage wordt thans afgerond en zal onderdeel uitmaken van de formele besluitvorming door ons college en BRU over het tracé HOV om de Zuid.

Uitkomsten inpassingsstudie
Uit de studie blijkt dat doorkoppeling van het regionaal tramnetwerk in het Stationsgebied in alle varianten aanpassing van de OV-Terminal vereist. Het bundelen van de tramhaltes aan één zijde van de OV-Terminal blijkt noodzakelijk. Uit de studie komt naar voren dat de binnenstadszijde daarvoor de beste locatie is. Deze conclusie sluit aan bij het besluit van het college van september 2007 waarin de voorkeur werd uitgesproken voor haltering van de HOV Om de Zuid en de SUNIJ-lijn (sneltram Utrecht – Nieuwegein – IJsselstein) aan de binnenstadszijde van Utrecht Centraal. De studie concludeert daarnaast dat voor een goede afwikkeling van het openbaar vervoer in de eindsituatie het noodzakelijk is om de bussen aan de Jaarbeurszijde en de trams aan de binnenstadzijde van de OV-Terminal te laten stoppen. Na de aanleg van de HOV om de Zuid als tramlijn is de verplaatsing van stadsbussen naar de Jaarbeurszijde echter nog niet aan de orde. Naarmate het tramnetwerk zich verder ontwikkelt zal voor steeds meer bussen de halte naar de Jaarbeurszijde worden verplaatst. Uit de inpassingsstudie blijkt overigens ook dat er in alle varianten in de toekomst - naast de Leidseveertunnel - een extra kruising met het spoor nodig is. Dit omdat de Leidseveertunnel bij de netwerkuitbreiding onvoldoende capiciteit biedt om alle trams af te wikkelen en om kwetsbaarheid te verminderen (alternatief voor calamiteiten). Er zijn drie mogelijke nieuwe spoorkruisingen in beeld die wij nader onderzoeken: een viaduct achter de Rabobank, een viaduct ter hoogte van de Bleekstraat en een tunnel ter hoogte van de Bleekstraat.

Conform de 'Samenwerkingsovereenkomst vertramming HOV om de Zuid' tussen Gemeente en BRU inzake HOV om de Zuid wordt eind juni 2010 het tracé HOV om de Zuid formeel door ons college en BRU vastgesteld. De inpassing in het Stationsgebied, de keuze van de locatie van de extra spoorkruising, de koppeling met de SUNIJ lijn en de (tijdelijke) eindhalte in het Stationsgebied worden uitgewerkt in het Voorlopig Ontwerp dat eind 2010 ter besluitvorming aan ons college en BRU voorligt. Mede op basis daarvan zullen wij samen met het Bestuur Regio Utrecht begin 2011 de definitieve keuze maken of de HOV Om de Zuid een vertrambare busbaan of al direct een trambaan wordt.

Bestemmingsplan
In januari 2010 hebben we de stand van zaken met betrekking tot het bestemmingsplan HOV om de Zuid en het onderliggende Voorlopig Ontwerp tussen Burgerzaken en de A27 per commissiebrief en in de commissievergadering nader toegelicht. Inmiddels heeft het bestemmingsplan ter inzage gelegen. Er zijn 45 zienswijzen ingediend. De meeste zienswijzen hebben betrekking op de vraag naar mogelijke geluidsproblemen, tracékeuze, veiligheid, straatbeeld, noodzaak van de HOV baan, het verdwijnen van bomen, verkeersoverlast, schade aan woningen en planschade. Naast een aantal technische wijzigingen hoeven de zienswijzen ons inziens niet te leiden tot wijziging van het bestemmingsplan, omdat deze veelal overeenkomen met de inspraakreacties op het Voorlopig Ontwerp en reeds eerder zijn afgewogen.

Het bestemmingsplan wordt separaat aan u aangeboden voor behandeling inuw raadscommissie in mei en vaststelling door uw raad op 29 juni 2010. Voor een uitgebreide samenvatting en motivering met betrekking tot de zienswijzen wordt verwezen naar het bij het Bestemmingsplan bijgevoegde vaststellingsrapport.

Het doel van het nieuwe bestemmingsplan is, behalve het bieden van een planologisch kader, het mogelijk maken van de aanleg van een trambaan. Het bestemmingsplan is de basis voor vergunningverlening en eventuele onteigening. De gelijktijdige realisatie van de spooruitbreiding en de onderbouw van de HOV-baan door ProRail maakt het noodzakelijk dat de behandeling van het bestemmingsplan door de Utrechtse gemeenteraad daadwerkelijk in juni 2010 plaatsvindt. Dit om de tijdige verwerving van de noodzakelijke grond voor de HOV-baan mogelijk te maken.

Uitvoering samen met spoorverdubbeling
In 2008 hebben ProRail en Gemeente afgesproken dat ProRail, gelijktijdig met de spooruitbreiding in het kader van Randstadspoor Utrecht, ook de onderbaan van de HOV om de Zuid realiseert. In de commissiebrieven van oktober 2009 en januari 2010 en in de commissie Stad en Ruimte van januari 2010 hebben we u hierover al nader geïnformeerd. Het deel tussen de Adama van Scheltemabaan en de Waterlinieweg heeft ProRail in maart 2010 gegund aan aannemerscombinatie Strukton Infratechnieken Colijn Reef. De bouw van de spooruitbreiding start in januari 2011 aan de westkant van het spoor. Eerder is de aanleg van de spoorverdubbeling en de onderbouw van de HOV-baan tussen Waterlinieweg tot de halte Koningsweg door ProRail gegund aan de firma Heijmans. De uitvoering hiervan vindt plaats tussen 2011 en 2013. Vervolgens wordt in 2014 de HOV-baan gebruiksklaar gemaakt, waarna deze naar verwachting in 2015 in gebruik kan worden genomen.

[einde quote]

Lees meer...

maandag 19 april 2010

De balans opgemaakt

De Utrechtse Rekenkamer heeft vorig jaar de balans opgemaakt van de Stationsgebiedplannen en de rol van de gemeenteraad, als controlerend orgaan, daarbij. Na de nodige protesten door POS en de vorige wethouder Stationsgebied, Harm Janssen, is na druk uit de Raad toch ingestemd met de meeste conclusies uit het eindrapport. Voor Bouwput Utrecht was het verschijnen daarvan reden om de inleiding van dat rapport als verplichte kost aan te bevelen voor wie zich wil inlezen in de hele materie: eindelijk een neutrale vastlegging van de feiten.

Een van de opdrachten die het college en POS van de raad heeft meegekregen is nu eindelijk eens vast te stellen wat er sinds het begin in 2002, toen het befaamde referendum is gehouden over Visie 1 en Visie A, van de plannen is terecht gekomen. Welk beeld werd toen geschetst en hoe is dat in de zeven, acht jaar nadien vertaald in plannen en projecten.

Welnu, die stukken liggen er nu en zijn online te vinden:
- verantwoordingsrapportage
- bijlage
- verantwoordingskrant.

Voor de nieuwe raad en het nieuwe college een goed startpunt. We zijn overigens wel benieuwd welke plannen en ideeën de nieuwe wethouder Stationsgebied heeft.

Lees meer...

zondag 28 februari 2010

Transformaties Stationsgebied

Het Architectencafé zoekt in het kader van de Utrechtse Week van de Architectuur (juni a.s.) enthousiastelingen die het Stationsgebied stedenbouwkundig willen uitpluizen. Hoe is het gebied door de eeuwen gebruikt en wat brengt de toekomst. Dat soort dingen. Reageren bij groenendaal AT wkgarchitecten.nl. In dit kader voor de lezer ook interessant: Project Nederland wordt anders over het Jaarbeursterrein.

Lees meer...

woensdag 11 november 2009

Crisiswet & Utrecht

Bart Beerlage van De PvdA heeft schriftelijke vragen gesteld over de Crisis- en herstelwet en wat hij voor het Stationsgebied Utrecht kan betekenen. De wet zou mogelijk versnelling kunnen brengen voor projecten als Sijpesteijnkwartier, Westpleintunnel, Knoopkazerne en Jaarbeurskwartier. Dus niet voor de projecten die nu procedureel zijn gestart, voor de volledigheid. Hier volgen integraal de antwoorden.

[begin quote]

1. Heeft het college meegewerkt aan, inbreng geleverd voor en afspraken gemaakt over de totstandkoming van dit wetsvoorstel?

Ja, zie verder antwoord onder 2.

2. Zo ja, kan het college de raad informeren over de medewerking/inbreng/afspraken?

Toen vanaf september 2008 bleek dat de kredietcrisis mogelijk tot ernstige problemen in de bouwsector zou kunnen leiden, hebben wij bij diverse gelegenheden gewezen op de gunstige werkgelegenheidseffecten voor de bouw als de projecten in het Stationsgebied tot uitvoering komen. Bijvoorbeeld bij het werkbezoek van de Tweede Kamer leden aan het Stationsgebied (november 2008); en bij de inventarisatie van onorthodoxe maatregelen door de commissie Gerritsen (februari 2009). Wij hebben met name het Stationsgebied als voorbeeld genoemd, omdat een aantal deelprojecten (woon/winkelgebouw De Vredenburg, Muziekpaleis, Vredenburgknoop, OV-terminal, Stadskantoor) klaarligt voor uitvoering mits de procedures worden afgerond. Deze projecten vergen geen extra overheidsmiddelen en leveren een directe bijdrage aan de werkgelegenheid..
Toen duidelijk was dat het Kabinet met het wetsvoorstel "crisis en herstelwet" zou komen, hebben wij in samenwerking met de G4 en de VNG hieraan onze bijdragen geleverd.
Via het in juli 2009 gesloten convenant over de wet bodembescherming, hebben wij aandacht gevraagd voor een pilotstatus in het kader van warmte koude opslag/bodem- en grondwatersanering.

Ook het aan de Tweede Kamer voorgelegde wetsontwerp is door ons college van een reactie voorzien. Deze reactie hebben wij bijgevoegd.

In de berichtgeving wordt specifiek het Stationsgebied Utrecht genoemd. De Crisis- en herstelwet kent echter de mogelijkheid om ook andere projecten op te nemen waarvoor de wet dan gaat gelden.

3. Voor welke projecten in het stationsgebied is de Crisis- en herstelwet naar verwachting van toepassing en voor welke andere projecten in Utrecht zou de wet kunnen gelden?

a. specifiek: voor warmte koude opslag/biowasmachine in en buiten het Stationsgebied.
b. algemeen: voor alle projecten in het Stationsgebied die nog moeten starten;
c. voor woningbouw en andere voorzieningen van maatschappelijk nut, zoals de bouwopgave van de woningcorportaties en het vastgoedprogramma van Dienst Maatschappelijk Ontwikkeling.

4. Welke projecten heeft het college precies aangemeld of overweegt deze aan te melden.

Het Stationsgebied en de biowasmachine zijn aangemeld. Wij onderzoeken de mogelijkheid om andere projecten aan te melden.

5. Welke consequenties kan deze wet hebben voor projecten in Utrecht?

Wij hopen hierdoor versneld tot uitvoering van projecten te kunnen komen.

Volgens het persbericht van 10 september jl. pleit het college voor een uitzonderingspositie en aparte wetgeving voor grootschalige binnenstedelijke herstructureringen, zoals het Stationsgebied”.

6. Welke wetswijzigingen of andere voorstellen heeft het college kenbaar gemaakt en welke afspraken zijn gemaakt en hoe leiden deze naar verwachting tot versnelling van de aanpak?

Zie hiervoor onze brief van 7 oktober 2009 (bijgevoegd).

7. Hoe verwacht het college daarvan dat dit een versnelling oplevert in de totstandkoming van het Stationsgebied?

Zoals onder 3b is aangegeven, zal de wet soulaas bieden voor projecten die nog moeten starten, bijvoorbeeld het Sijpesteijnkwartier, de Westpleintunnel, de Knoopkazerne en het Jaarbeurskwartier.

8. Het persbericht geeft aan dat de Crisis- en herstelwet extra werkgelegenheid schept in 2010. Kan het college aangeven hoeveel banen extra door de crisis en herstelwet in 2010 geschapen worden en op welke onderbouwing dit gebaseerd is?

Er is niet zozeer sprake van extra werkgelegenheid, als wel versnelde werkgelegenheid. Als de onder 2 vermelde projecten starten, zijn hier vanaf 2010 in oplopende reeks 1000 (2010) 1500 (2011) tot 2000 manjaren per jaar mee gemoeid. Het gaat op dit moment dan om de volgende projecten: OV-terminal, Muziekpaleis, Vredenburgknoop +expeditietunnel, woonwinkelgebouw De Vredenburg, parkeergarage Catharijinesingel.

Bij de behandeling van de Voorjaarsnota 2009 heeft de wethouder in de Commissie Stad&Ruimte van 23 juni aangegeven dat het college in gesprek is met het Ministerie van Algemene Zaken om te kijken of en hoe het stationsgebied als zone kan fungeren waarin dit soort principes kan worden toegepast. Daarbij is aangegeven dat een en ander wel ‘Raad van State-proof’ dient te zijn. Vanwege de juridische kanttekeningen van de Raad van State kan een uitvoering van de Crisis- en Herstelwet volgens de PvdA eerder extra juridische risico’s opleveren met extra vertragingen tot gevolg dan een versnelling van de uitvoering.

9. Hoe beoordeelt het college de kanttekeningen van de Raad van State in het licht van mogelijke juridische risico’s en mogelijke vertraging?

De behandeling van het wetsontwerp is op dit moment nog in volle gang en wij stellen voor eerst de uitkomsten van de behandeling in de Tweede en Eerste Kamer af te wachten.

10. Welke consequenties heeft dit wetsvoorstel voor de beroepsmogelijkheden van burgers bij projecten in Utrecht?

Ook hier stellen wij voor eerst de beraadslagingen af te wachten. Op dit moment bevat het wetsvoorstel een relativiteitsvereiste voor belanghebbenden, dat wil zeggen dat alleen beroep mogelijk is door een belanghebbende die rechtstreeks in zijn eigen belang wordt getroffen door het betrokken besluit.

[einde quote]

Lees meer...

donderdag 8 oktober 2009

Helpt de Crisiswet?

De PvdA-fractie van de gemeenteraad stelt schriftelijke vragen aan het College over het nut van de Crisis- en herstelwet voor Utrecht, en meer in het bijzonder voor het Stationsgebied. Ze maakt zich zorgen omdat de Raad van State ernstige kritiek heeft geleverd. De kans bestaat dat de vertragingen juist toenemen door juridisch gehakketak. Wordt de wet Raad van State-proof? Goede vraag. Zijn we blij gemaakt met een dode mus?

[update:] Deskundigen hebben er in de Tweede Kamer hun licht over laten schijnen. NRC schrift er dit over. Volgens het stuk voorspellen experts 'maatschappelijk ongenoegen, milieuschade, complicaties en verwarring. Men is er niet van overtuigd dat de kritiek van de Raad van State in voldoende mate in de wet is verwerkt. Iedereen onderschrijft de intentie om tot versnelling van de projecten te komen, maar twijfelt in alle openheid of dit ook zal worden bereikt.

Lees meer...

dinsdag 6 oktober 2009

Lekker somberen

De blaadjes beginnen te vallen. Van de bomen en op de deurmat. De laatste Binnenstadskrant brengt een Dossier Vredenburg. Inmiddels staat hij online als pdf. De cover heeft een prachtige collage van de oude letters van het Muziekcentrum. Maar het optimisme en de vrolijkheid die daaruit spreken, worden al op pagina 2 de grond in geboord om vervolgens er ook niet meer uit te komen. Het is erg retrospectief door de gesprekken met oud-wethouder Walther Lenting, stedenbouwkundige Riek Bakker, activist Kees van Oosten en oud-Muziekcentrumdirecteur Peter Smids. Net of iedereen nog even vanuit de coulissen zijn gelijk probeert te halen.

Veel kans op mentaal herstel wordt ons niet gegeven met het VN-artikel van vorige week. Gelukkig heb je na het lezen van de kop "Hoe Utrecht zijn ziel verkocht" het ergste ook meteen gehad. Daarna volgt een lezenswaardige beschrijving hoe het Stationsgebiedproject na een aanvankelijk enthousiaste start met tegenslagen te kampen krijgt. Leendert van der Valk en André de Vos reconstrueren hoe de plannen van het vernieuwde HC tot stand zijn gekomen en de investeringen en kosten van het geheel worden onder de loep genomen. Lenting en Van Oosten zijn weer prominent van de partij. De nachtfoto's van Ad Nuis, genomen in de buurt van De Singel, vind ik een regelrecht zwaktebod van de eindredactie, met geen ander doel dan de malheur er nog eens even lekker in te wrijven. Maar erg leuk vind ik het tekeningetje in het artikel, waarbij temidden van de overwegend vormeloze bouwvolumes in het vernieuwde Stationsgebied opeens het bibliotheek-ontwerp van VMX opduikt.

[Beeld resp. Sjaak Ramakers en VN/Frédérik Ruys]

Lees meer...

maandag 21 september 2009

Begroting 2010

Hier een link naar de volledige programmabegroting 2010 van de gemeente Utrecht. En hier een linkje naar paragraaf 1.9, Stationsgebied. Nog geen tijd gehad het te bestuderen. Houd dit bij het lezen voor de zekerheid bij de hand.

Lees meer...

donderdag 10 september 2009

Balkenende in bouwput

Hoog bezoek vandaag. De premier is zelf een kijkje komen nemen in de Utrechtse bouwput om te concluderen dat het 'waanzin is' en 'zo niet langer kan'. Hij doelt op de trage totstandkoming van de plannen, iets wat bij de gedoodverfde zondebok deze week ook al tot irritatie - maar dan van geheel andere orde - leidde.

Jan Peter Balkenende bezocht het Stationsgebied in het kader van de Crisis- en herstelwet die vrijdag in de ministerraad wordt besproken. Het wetsvoorstel moet bouwprojecten versnellen door het aantal procedures te verminderen. Men denkt ook dat het extra banen oplevert. In Utrecht zou het om naar schatting duizend tot 1500 extra banen gaan, schrijft het ANP vandaag.

Voor alle Stationsgebiedplannen zijn in totaal meer dan 4000 besluiten nodig, die allemaal aangevochten kunnen worden. De Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) wil dit proces inkorten tot één basisbesluit, zo stelde de organisatie woensdag. De VNG vindt dat de Crisis-wet niet ver genoeg gaat. Ze zetten de feiten op een rij in een factsheet Versnelling gemeentelijke procedures.

Minder procedures betekent volgens de premier niet dat belanghebbenden geen mogelijkheid meer hebben om bezwaar aan te tekenen tegen bouwplannen. "We moeten het begrip belanghebbenden beter duiden. Sommige mensen procederen om het procederen en dat leidt slechts tot vertraging", aldus de premier in het ANP-bericht.

Het lijkt erop dat JP met deze uitspraak de terminator op het oog heeft. Het aandeel van Van Oosten in de totale vertraging is echter zeer beperkt.

Het probleem van de vertraging in de architectenselectie Bibliotheek++ komt geheel op het conto van de gemeente. Een ander project, het Stadskantoor, komt traag, maar wel geheel zonder procedurele ongemakken tot stand. Maar daarvan zijn de bestemmingsplan-vrijstelling en bouwvergunning er nog niet. De papierwinkel van het Muziekpaleis is, ruim een jaar na de sloop, nog niet compleet: ik heb alleen van de expeditiekelder een bouwvergunning en een milieuvergunning zien passeren. De opdracht aan de aannemer is pas zeer onlangs gegeven omdat er eerst ernstig over de kosten moest worden gesproken. Een belangrijke exponent daarvan is het sterk groeiende aandeel renovatiekosten van de Grote Zaal, ook een recente ontwikkeling. En het feit dat er een ALU2008 dwars doorheen fietst, zorgt voor extra onzekerheid en doet de planvorming ook al geen goed.

En waar blijft BAM? Na de positieve uitslag in het hoger beroep zou je zou zeggen: crisis, mouwen opstropen, bouwen! Corio heeft al aangegeven niet te zullen wachten op uitspraak van de Raad van State, maar waar men dan wel op wacht? Het zal me benieuwen of het nog in oktober gebeurt.

Het is wel zaak alles in perspectief te blijven zien. Laten we het erop houden dat iedereen de complexiteit heeft onderschat en dat planningen structureel te rooskleurig worden gepresenteerd.

(foto Ton van den Berg)

Lees meer...

maandag 7 september 2009

Nieuwe plankaart Stationsgebied

Oplettende bezoekers van het infocentrum hadden hem al in conceptversie aan de muur zien hangen: een geactualiseerde plankaart van het Stationsgebied Utrecht. Nu hebben we een definitieve versie bemachtigd en gaan we eens kijken wat ons opvalt. Prettig is dat de plannen zijn ingetekend op een satellietfoto.

De belangrijkste zaken:
1. tramhalte aan de westzijde van OV-terminal gesitueerd
2. geen gebouw op Paardenveld
3. woningen en kantoren bij Van Sijpesteijnkade zijn als 'studiegebied' gemarkeerd
4. aan de westzijde is sprake van een uitgestrekt verhoogd wandelgebied
5. drie nieuwe gebouwen in Sijpesteijngebied.

Hieronder plaatjes met uitleg. Neem er maar even de tijd voor, heb ik ook gedaan.


Op het Smakkelaarsveld is geen gebouw meer gepland. Het blijft eigenlijk wat het is.
De brug bij de Knipstraat is nieuw, geen verandering ten opzicht van de bekende plannen. Of Wijk-C via deze brug voor gewoon autoverkeer bereikbaar zal worden is nog niet bepaald.
De slooppanden op de kop van 1e Daalsedijk zijn als grijs blok gemarkeerd. Zou dit betekenen dat ze eindelijk worden aangepakt?
De Daalsetunnelweg is nu zo ingetekend dat het heel veel kap van volwassen bomen zal gaan betekenen. Die flauwekul willen we niet. Die weg moet strak langs het ING-kantoor, zo ver mogelijk af van de 1e Daalsebuurt. Handen af van die bomen. Ze zijn de geluid- en zuurstofbuffer voor heel veel woningen. Het is wel komisch om te zien dat er veel bomen zijn ingetekend buiten het plangebied, op plaatsen waar nu al bomen staan. Welk punt wil men hiermee maken?


We zakken een beetje af. In het oostelijke hart van het plangebied zien we een Smakkelaarsveld zonder haventje. De kleine groene ruimte wordt maximaal benut. Zuidelijk van V&D, achter de Rijnkadegarage is een klein groen plekje zichtbaar. Wat dit met het Stationsgebiedplannen te maken heeft, weet ik niet. Eerst dacht ik dat het dak van de garage Rijnkade groen zou worden, maar Google Earth leert dat het toch echt een bestaande binnentuin is.
Tegen de westgevel van V&D is een smal gebouw met woningen geplakt.
Verder is duidelijk de contour van de bebouwing van de Nieuwe Stationsstraat te zien. Een groot gebouw, deels boven perron 1, dat NS Poort wil gaan ontwikkelen. Het Stationsplein-Oost heeft geen drie kiosken meer.
In het Vredenburg-gebied zijn geen opvallende zaken.


We maken een stap naar het westen, over het station. De planvorming is in het Sijpesteijnkwartier recentelijk snel gegaan. Gebouw Aurora van NS/Poort-Evelop is weer studiegebied geworden. Ook de huizenrij Van Sijpesteijnkade is studiegebied. Dit vind ik wel bijzonder, want NS Poort geeft aan daar een zevenhoog woonblok te willen gaan realiseren. Maar dat is in dit schema onzichtbaar. Zolang dat studiegebied is wordt er niet gesloopt. Dat lijkt me zo duidelijk als wat.

Nieuw zijn Leidse blok oost, Leidse blok west en Jaarbeursplein-gebouw. Eerstgenoemde twee maken de gevelcontour van de Leidse Rijn weer volledig. Blok oost komt voor de neus van NH Hotels. Dit bedrijf heeft het trouwens moeilijk met het verdwijnen van de parkeergarage. Ze zijn met de gemeente in onderhandeling over parkeeruitwijk tijdens de jarenlange bouwput. De parkeergarage onder het Jaarbeursplein is er voorlopig nog niet.

Stationsplein-West strekt zich heel ver noordelijk en zuidelijk uit en omsluit alle hoogbouw. Dat is het donkerblauwe gebied. Merk op hoe groot dit in deze plannen is. Wat bevindt zich, behalve het busstation, daaronder? Goede vraag.

Van deze plannen is Stationsplein-West in voorlopig ontwerp, het vernieuwde autovrije Jaarbeursplein (met ondergrondse garage) komt dit najaar in voorlopig ontwerp, Stadskantoor heeft status definitief ontwerp en is in afwachting van bouwvrijstelling. In de voorbereidingen is dit het meest probleemloze gebouw tot nu toe in het Stationsgebied.

Van het Westplein is weinig te zeggen en ik heb er daarom geen afbeelding van toegevoegd.


We zakken weer wat af. Over dit zuidelijke deel is nog niet zoveel te zeggen. Het Rabobank-gebied valt officieel buiten de planvorming maar is wel ingekleurd. De reden zal de omliggende infrastructuur zijn, zoals de langzaamverkeerbrug en de HOV-routes. (Of het feit dat daar tenminste al iets is gerealiseerd...) Naar verwachting wordt dit najaar een overeenkomst gesloten over de ontwikkeling van kantoren op het Knoopterrein, net noordelijk van Rabobank. Daar zijn nu twee blokken ingetekend. Het gaat om een vrij groot complex waar Rijk, gemeente en NS Poort bij betrokken zijn.

Als je goed kijkt valt nog iets op: de tramhalte is aan de westzijde van de OV-terminal gesitueerd, aan de oostzijde ontbreekt enige aanduiding, het is daar ook veel krapper. Officieel is dit nog niet besloten, opmerkelijk!

Tussen de nieuwbouw aan de westzijde en de sporen wordt een strook onbebouwd gelaten ter breedte van een perron met twee sporen. ProRail wil kennelijk de optie openhouden om daar nog capaciteit bij te bouwen.

Het casino is nog steeds ingetekend, hoewel nog helemaal niet zo zeker is of en hoe dat gebouw daar zal komen. Achter de bioscoop is een parkeergebouw getekend. Eerder was daar sprake van een ondergrondse garage, mogelijk is deze nu volledig van de baan.


Om mee af te sluiten het contour van de Rabobrug. Merk op hoe breed deze wordt en hoe ver deze aan westzijde doorloopt en aan de oostzijde in het fietsgebouw wordt geïntegreerd. Vreemd genoeg hebben we van dat fietsgebouw nog steeds geen voorlopig ontwerp gezien. Het wordt met zijn 8000 stallingsplaatsen qua grootte een primeur voor Nederland, ja mogelijk zelfs wel een wereldprimeur.

Download de kaart (8 MB, pdf). Bron: POS.

Lees meer...

maandag 24 augustus 2009

Vastgoedvernieuwing moeizaam

NEPROM, de Vereniging Nederlandse Projectontwikkeling Maatschappijen, is niet zo positief over de investeringen in de nabije toekomst. Vernieuwing van winkelcentra en kantoren blijft achter, zo meldde zij maandag.

Een quote uit het persbericht:

Projectontwikkelaars signaleren over de hele linie dat kapitaalverstrekkers nu zeer behoedzaam handelen. Ondanks enkele recente lichtpuntjes op de financiële markten en in de economie lijkt daar op korte termijn nog geen verandering in te komen. Bij de financiering van vastgoed-projecten is een toenemend aandeel eigen vermogen vereist en de risico-opslagen zijn aanzienlijk gestegen. Anneke de Vries, vicevoorzitter NEPROM en Country Manager ING Real Estate Development: “Projecten, zeker in complexe binnenstedelijke omgevingen, worden hierdoor niet meer haalbaar. Doordat we dergelijke projecten niet meer kunnen financieren blijft de noodzakelijke vernieuwing van winkelcentra en kantooromgevingen achterwege.
Ik denk dat het steeds moeilijker zal zijn te beweren dat het Utrechtse Stationsgebied zich als vestigingslocatie aan deze trend onttrekt. De gemeente en het rijk werpen zich natuurlijk wel op als flinke investeerder van culturele gebouwen en infra: het geld voor de OV-terminal en het Muziekpaleis is veilig gesteld.

NS Poort kan het Stadskantoor bouwen, die exploitatie is verzekerd. Ook de vernieuwing van HC is contractueel geregeld, maar misschien heeft Corio wel moeite met de financiering, wie zal het zeggen, het gaat om een fors bedrag.

NS Poort, Jaarbeurs en ING RE zullen aan de westzijde zeker gas moeten terugnemen. Het terugtrekken van de Aurora-plannen spreekt boekdelen. Misschien kan het plan voor het Knoopkazerneterrein zich wel aan de malaise onttrekken omdat er naast NS Poort ook de Rijksgebouwendienst met een belang in zit.

Misschien is dit het juiste moment om te kijken of alle groeiprognoses, van inwoners, van besteedbaar inkomen, van OV-reizigers, van kosten en opbrengsten van vierkante meters moeten worden bijgesteld. Mijn onderbuik zegt dat het 2000-optimisme moet gaan plaatsmaken voor het 2010-realisme en dat dat van invloed zal zijn op de Stationsgebied ambities.

Lees meer...

woensdag 12 augustus 2009

Vliegen over Stationsgebied


Microsoft is Google behoorlijk zat. En wat doen ze? Google kopiëren, maar dan een beetje anders, misschien wel beter. Neem bing.com/maps. Klik op bird's eye. Dat is op een mooie zonnige dag vliegen over de stad. Klik op een van de draaien-buttons en zo bekijk je de gebouwen vanaf vier zijden. En met alle straatnamen ingeprojecteerd. Pretty cool. En net zoals bij Google maps: de foto's dateren van voor 2007, want alles staat nog keurig overeind. Ik heb er maar even een bookmarkje van gemaakt.

Lees meer...

donderdag 2 juli 2009

Rekenkamer toch gelijk

In de commissievergadering van vanmiddag waren er veel partijen die het beeld herkenden en de conclusies en aanbevelingen van de Rekenkamer onderschreven. Het gaat om de manier waarop het college communiceert met de gemeenteraad wat het stationsgebied betreft. Lees [dit]. Het punt komt terug op de vergadering van de raad op 7 juli. Er kan dan een raadsadvies worden opgesteld. Wethouder Janssen op zijn beurt gaf aan dat hij zal komen met voorstellen in lijn van de aanbevelingen van de Rekenkamer. Ik begrijp hieruit dat hij niet meer achter de nogal botte reactie staat die is opgenomen als schriftelijk antwoord op de conclusies in het rapport zelf. Hij ziet zelf dus ook wel winst in een andere aanpak.
Goed nieuws, denk ik.

Lees meer...

dinsdag 30 juni 2009

Doelen bereiken

Vanuit de beoogde aankomsthaven New York stuurt de bezorgde reder een telegram: MS STATIONSGEBIED, GEEF UW POSITIE DOOR - STOP. De al even uit Southampton vertrokken oceaanstomer is nogal druk met zichzelf en kapitein Pos stuurt na enig aandringen een antwoord: NIET NODIG, WIJ WETEN WAAR WE ZIJN - STOP.

Als de Utrechtse Rekenkamer een jaar lang stukken bestudeert, raadsleden spreekt en deskundigen raadpleegt, dan moet je wel van goede huize komen om zowel hun conclusies als hun aanbevelingen naast je neer te leggen. Het zal wel bij het spel horen.

Het [rapport] is toch vrij duidelijk. Van de conclusies zakt niemands broek af. De aanbevelingen zijn niet onredelijk. Toch wil het college/POS er niet echt aan. Is het bestuurlijke arrogantie, gevoed door een batterij ingenieurs en stedenbouwkundigen die wel weten wat goed voor de stad is? Of komt het uit een soort onmacht: dit is het beste wat we ervan kunnen maken bij zo’n groot en nooit eerder uitgevoerd project, en val ons nu niet teveel lastig.

De Rekenkamer stelt dat van het Stationsgebied een eindbeeld is geschetst. College/POS ontkent dit en zegt dat het eindbeeld voortdurend wijzigt. De rekenkamer hanteert de doelstellingen "vitale economie, leefbaarheid en bereikbaarheid", het college/POS spreekt in de stedebouwkundige vertaling daarvan: "herstellen, verbinden en betekenis geven". Het is een woordenspel dat een verschil in perspectief weergeeft. Het is ook dat verschil dat voor wederzijds onbegrip zorgt, anders kan ik het niet noemen.

De Rekenkamer stelt: "De inhoudelijke hoofddoelen van het project Stationsgebied (vitale economie, leefbaarheid en bereikbaarheid) zijn onvoldoende in betekenisvolle indicatoren gevat en de concrete bouwplannen zijn onvoldoende duidelijk gekoppeld aan de hoofddoelen. Hierdoor kan de raad niet uit de informatie opmaken hoe de deelplannen bijdragen aan bijvoorbeeld de leefbaarheid of bereikbaarheid van het stationsgebied."

Een actueel voorbeeld hiervan, op kleine schaal weliswaar. De Stationsstraat wordt overbouwd, misschien zelfs wel afgesloten voor publiek en alleen toegankelijk voor parkerende auto's door middel van intimiderende grote hekken. Hoe gaat dat eruit zien? Niemand weet het. Maar wat we wel kunnen bevroeden is dat zo'n aanpassing de aantrekkelijkheid van het gebied geen goed doet. Je kunt niet direct van het Vredenburgplein naar de Kiss&Ride aan de voet van het station lopen, je wordt omhoog gedwongen om door het winkelgebied te gaan. Ik ben bang dat hierover is nagedacht, maar niet door de gemeenteraad.

Een voorbeeld dat mogelijk nog gaat spelen in het Sijpesteijnkwartier. Als ik de schetsjes en beschrijvingen goed lees, dan wordt de complete Mineurslaan overkluist, honderden meters betonplaat, 8 meter boven een ijl busstation. (Aan de oostkant is het proppen met bus en tram.) Terwijl aan de oostkant moeite wordt gedaan om de natuurlijke ruimtebeleving met afgekaderde bouwblokken op straatniveau weer terug te brengen, gaat het aan de westkant mogelijk op dit punt weer mis. Het punt is: we weten het niet als er geen voorlopige ontwerpen van het gebied zijn. Maar ondertussen gaan onderhandelingen met NS Poort, Jaarbeurs, NH en ING wel gewoon door. Het enige dat we te zien krijgen zijn lo-res plaatjes als die van Aurora. Ik weet dat er een nieuwe gebiedskaart in ontwikkeling is waarop dit allemaal zichtbaar zal zijn.

Ik beschouw het feit dat ik dit weblog ben begonnen ook maar als een indicatie dat er grote informatiebehoefte is: het was althans mijn primaire drijfveer. Er is wel een continuïteit in kwalitatief goede informatievoorziening ontstaan in de afgelopen jaren, maar aan onafhankelijke dossiervorming - buiten de bestuurlijke dus - wordt niet gedaan. Althans ik zie het niet. Overal in Utrecht worden dozen, mappen en kasten volgegooid met naslagmaterialen. Ook ik ben er uit arrenmoede maar mee begonnen. En we proberen op deze site ook een bescheiden bijdrage te leveren aan informatieverstrekking die de betrokken partijen zelf niet interessant of niet wenselijk vinden. Uit de gestaag groeiende bezoekersaantallen weet ik dat het in een behoefte voorziet.

Ik kan niet spreken voor raadsleden en hun kennis van de stationsgebiedplannen - een aantal is zeer goed ingewerkt -, maar ik durf er een hand voor in het vuur te steken dat de gemiddelde Utrechter nauwelijks weet wat er aan de hand is. Wat ze vooral lezen is dat er vertragingen zijn, alles erg duur wordt en dat de terminator enorme luchtvervuiling voorspelt.

Daarom denk ik dat wanneer de Rekenkamer na lange studie aangeeft dat er op punten nog wel wat kan worden bijgeschaafd (ik druk me nu heel vriendelijk uit) het college/POS daar toch op zijn minst door aan het denken gezet moet worden. Kennelijk is men zo overtuigd van het eigen handelen dat kritiek daarop niet als een realiteit wordt beschouwd. Hopelijk maakt de Raadscommissie Stad en Ruimte er aanstaande donderdag om 14.30 uur wel een realiteit van.

Lees meer...

dinsdag 23 juni 2009

Bestuursrapportage in Commissie

De raadscommissie Stad en Ruimte buigt zich tijdens de vergadering vandaag over de nieuwste [bestuursrapportage Stationsgebied], ook wel berap genoemd. Een belangrijk onderdeel daarvan zijn de financiën. Het college vraagt de raad in te stemmen met hoofdstuk 2.3 en de grondexploitatie. Ook de continuering Projectorganisatie Stationsgebied tot en met 2012 is erin verwerkt.

Deze jaarlijkse rapportage kent een financiële onderbouwing waarin de grondexploitatie een grote rol speelt. In gewone-mensentaal: wat hebben we als gemeente in de aanbieding en wat kunnen we er voor krijgen als we het (laten) bebouwen, verhuren of verkopen. In de aanbeveling staat: "Ten opzichte van voorgaande jaren is de besluitvorming explicieter gemaakt en beperkt tot de twee zaken waar de raad een besluit over dient te nemen (programmatabel en grondexploitatie). Dit is conform de aanbeveling van de Rekenkamer."

A propos Rekenkamer. De [Utrechtse Rekenkamer] heeft de communicatie rondom het stationsgebiedproject onderzocht. In de aanbevelingen staat dat er het nodige te verbeteren is. Het college en POS vinden daarentegen dat het allemaal prima loopt en schuiven zowel de conclusies als de aanbevelingen terzijde. Het rapport is op 18 juni in een Raadsinformatieavond toegelicht en wordt op 30 juni in de Raadscommissie Stad en Ruimte besproken. Ik bespreek het binnenkort zelf ook en post volgt.

Hier voor de volledigheid nog even wat recente geldlinkjes: [Muziekpaleis], [Raf/Staffhorst] en [POS]. Over de extra kosten van het Muziekpaleis is aanstaande donderdag een ingelaste Raadsinformatieavond. Aanvang half 8.

Lees meer...

vrijdag 29 mei 2009

Rekenkamer onderzoekt Stationsgebied

Vandaag verschijnt een rapport van de Utrechtse Rekenkamer naar de kwaliteit en kwantiteit van de informatievoorziening aan de gemeenteraad en politiek van project Stationsgebied. De reden om dit onderzoek te doen is de zorg of de gemeenteraad haar controlerende taak wel naar behoren kan uitvoeren bij zo'n complex en omvangrijk project als dit en op welke manier de informatievoorziening kan worden verbeterd.

Je vindt de hoofdconclusies en een digitale versie van het onderzoek [hier].

Lees meer...

woensdag 13 mei 2009

Bobo's


Nou, een heleboel [bobo's], dat wel, maar geen details over die energie-catalogus, noch over ecologie in het stationsgebied. Gebouwd wordt er niet, dan maar een mini-symposium over duurzaamheid om wat leven in de brouwerij te houden, zal men hebben gedacht. Al dat shoulder rubbing en vitamine R zal wel ergens goed voor zijn. Ik ga er achteraan, er moet toch iets nieuws & concreets te melden zijn? Wordt vervolgd.

[Edit:] Voorlopig even een link naar een [verslag] in AD/UN. Het enige concrete project wat groen betreft is de bibliotheek. Als pr-exercitie is het al geslaagd. Maar ik wordt pas echt blij als het taakstellend is en harde vierkante meters betreft. Hier en daar een wisteria sinensis of clematis alpina wo'nt do.

Bijgaand plaatje is van ons exploderende tuintje achter de Eerste Daalsedijk. Jawel, ook met gazonnetje. (Zo'n steenwoestenij met bbq is aan ons niet besteed. Jammer dan, Intratuin en Gamma.) Ik begin erover om een bruggetje te kunnen maken naar een pionier van de verticale tuin: [Patrick Blanc]. Veel kijkplezier. Beste Harm, dit is zijn emailadres: projet@murvegetalpatrickblanc.com.

Particulieren worden in Utrecht overigens al [aangemoedigd] de straat een groen aangezicht te geven. Er is zelfs een tegemoetkoming uit het leefbaarheidsbudget mogelijk.

Lees meer...

maandag 4 mei 2009

Aorta


Op 9 mei kun je met eigen ogen het veranderende stationsgebied proberen te doorgronden tijdens een rondleiding georganiseerd door architectuurcentrum [Aorta]. Aanvang 15.00 u, aanmelden bij tours@aorta.nu. Ook leuk, deze activiteit van Aorta: [Winkelland]. Een expositie met een debat in het geheimzinnige Mirliton-theater (foto) waar de totstandkoming van winkelcentra centraal staat. Ook het nieuwe Hoog-Catharijne komt aan bod. Debat: 20 mei, de expo duurt nog tot 21 juni.

Lees meer...

maandag 20 april 2009

Voortgangsrapportage april

Sinds een kleine week is de [Voortgangsrapportage Stationsgebied april] uit. Geen omvangrijk document deze keer. Hier volgen een paar opmerkelijke punten.

- De rapportages worden vanaf nu voorzien van een fietsparkeerbalans. Daarin is opgenomen hoe groot capaciteiten en tekorten zijn van een aantal locaties.
- Men voorspelt dat de overbouwing van de Stationsstraat nog dit jaar zal aanvangen.
- Het HC-entreegebouw (incl. parkeergarage) zou de status van DO (definitief ontwerp) bereikt hebben en een bouwvergunningsaanvraag zou zijn gestart. Blijkbaar is dit ook nog iets uit de periode van de oude Art. 19-regeling. De doorontwikkeling van dit reuzeproject gebeurt heel stilletjes, men wijdt er geen publiek woord teveel aan. Wel opmerkelijk, omdat dit zo'n beetje het drukst belopen stuk Nederland zal worden.
- Besluitvorming over vastgoed op Stationsplein Oost vindt nog voor de zomer plaats.
- Het enorme gokpaleis van Holland Casino is van de baan. Er komt mogelijk de komende tijd een bescheidener bouwplan naar buiten. De koppeling met de megabioscoop is losgelaten, dat plan wordt ook aangepast. Ik lees in het stuk dat er geen parkeerkelder meer komt.
- Besluitvorming over het Jaarbeursgebied is verder uitgesteld tot najaar of later.
- Het westelijk stationsgebied heeft aanmerkelijk meer de wind eronder. Het stadskantoor is qua plannen vergevorderd, het kantoor Aurora is erbij gekomen en de herontwikkeling van het Knoopterrein wordt in mei bekrachtigd. Het rapport meldt dat de moties van de gemeenteraad ten aanzien van voorbeeldproject CO2-reductie en levendige buitenruimte letterlijk worden opgevolgd. Mogelijk volgt er dit jaar nog een voorlopig ontwerp van 'de Knoop'. Het bestaande gebouw zal verdwijnen en er komt iets voor terug dat aanmerkelijk hoger zal worden.
- Met ING Real Estate wordt druk onderhandeld over verwerving van gebouw Cranenborch om het te slopen voor het tramtrace. Gebouw Leeuwensteyn (dat tegen de sporthal is aangebouwd) wil men herontwikkelen. Ik verwacht dat als dat doorgaat, dat gebouw compleet gesloopt zal worden en dat er iets nieuws verschijnt op die footprint, maar wel met de nodige overhang.
- Heymans heeft de finale aanneemsom voor Muziekpaleis en bruggenknoop ingediend. Er is nog niets over naar buiten gebracht. Men wil in juli het werk gunnen.
- Oplevering van het Muziekpaleis staat nog op medi0 2012, aanvang bouw op september dit jaar.
- Deze maand verschijnt er een studie over groene daken en groene gevels.
- Geen woord over de actiegroep die pleit voor behoud van de historische bebouwing aan de Van Sijpesteijnkade...

Lees meer...

Pagina's