donderdag 11 september 2008

Wat nu?

[edit 9:45h] Vanmiddag is er het lang verwachte Raadsdebat over de architectenselectie van de nieuwe bibliotheek. De betrokken wethouders mogen tekst en uitleg geven. Giesberts, verantwoordelijk voor de inkoop, hangt een motie van wantrouwen boven zijn hoofd. Buiten Utrecht is het incident nauwelijks van belang, hier wordt het al opgeblazen tot een waar debacle. Onze stad zou de risee zijn van Nederland, schaamte daalt over ons neer. Nou is zoiets nogal persoonlijk, het zegt misschien meer over jezelf dan de stad. Bijna iedere grote stad blundert in grote bouwprojecten. (Kijk eens naar Arnhem of de Amsterdamse Zuidas.) Laten we onszelf nu niet naar beneden praten. Nergens voor nodig.

Nu de grootste oppositiepartijen weer in hun vertrouwde rol kruipen van prijsschieten op Giesberts, zou je bijna vergeten dat we ook nog bezig zijn met vinden van het juiste gebouw op het Smakkelaarsveld. Rapp is weer wat bij zijn positieven gekomen en wacht, onverminderd strijdbaar, af wat er gebeurt. VMX speelt de vermoorde onschuld. Wat gaat er gebeuren? Laat ik vooropstellen dat het eventuele aftreden van Giesberts helemaal niets helpt. Wat is het echte probleem? Niet de gekrenkte trots van allerlei mensen, of het falen van ambtelijke mechanismen, maar dat we een suboptimaal gebouw dreigen te krijgen. Realiseert de gemeente zich dat? Dat moet haast wel. Toch houdt ze zich van de domme. Kijk je op cu2030, dan lijkt ook de keuze voor VMX al een gelopen race. Terwijl er nog een aantal hobbels moet worden genomen.

Ten eerste is er een interne verificatieronde. De inkoopafdeling gaat met de architect praten en daarbij gaat het om drie punten (ik citeer uit de brief van het College):
1. Allereerst wordt met VMX besproken op welke wijze de visie van VMX als uitgangspunt kan dienen voor de verdere samenwerking. Dit bij aanbestedingen van architectuuropdrachten gebruikelijke overleg heeft betrekking op de toetsing van de visie van VMX op punten die voor de komende ontwerpstadia nadere aandacht verdienen. Er wordt dan door de opdrachtgever bezien of deze punten in goede samenwerking oplosbaar zijn.
2. Ten tweede vindt een juridisch overleg plaats om te toetsen of de condities voor beide partijen zodanig zijn dat inderdaad tot overstemming gekomen kan worden.
3. Als laatste vindt overleg plaats over de nadere projectinvulling. Dit overleg is voornamelijk bedoeld ter afstemming van planning en activiteiten.

Nu lijkt het me dat op punt 1: toetsing van het ontwerp, al fout moet gaan. Ik vind dat ook geen werk voor een inkoopafdeling. Stel dat de architect zegt: we passen het gewoon aan, dan moeten we nog zien wat deze aanpassingen dan zullen zijn. Maar het kan niet anders of ze zullen ingrijpend worden. Zo ingrijpend zelfs, dat het ontwerp waarmee competitie is gevoerd eigenlijk van tafel gaat. Daarmee ook de visie. Daarmee is dan toch de hele competitie onderuit gehaald? Dan kunnen ook andere architecten bij wijze van spreken de geldigheid van de aanbesteding aanvechten en nietig laten verklaren via een rechter.

Stel dat de inkoopafdeling intern onder druk wordt gezet om niet met VMX tot een vergelijk te komen? Met als uiteindelijke doel om de gesprekken met R+R weer te kunnen openen? Spannend scenario, maar als er intern al zo'n behoefte zou zijn geweest, dan hadden ze de keuze voor VMX niet zo snel en onbeholpen midden in de vakantie naar buiten gebracht. Dan waren ze eerst met de partijen om tafel gaan zitten en hadden ze geprobeerd tot een vergelijk te komen. Daar lijkt geen sprake van te zijn geweest.

En de rol van de jury? Die vind ik, ondanks de grote woorden van Van Reeth, ook discutabel. Ze hebben, ondanks dat ze in het ontwerp van VMX een fundamentele zwakte hebben blootgelegd, toch deze visie op nummer 2 geplaatst. En daarmee hebben ze voor bureau Aanbesteding feitelijk de weg vrijgemaakt om deze een hoge cijfermatige beoordeling te geven. En nu keert een klein rekenfoutje zich tegen hen en weten ze niet hoe snel ze zich moeten distantiƫren van het proces.

Wat nu? Goede vraag. Voorlopig heeft VMX de opdracht nog niet op zak. Gunning kan pas plaatsvinden als er geen beroep wordt ingesteld en ook de financiƫle haalbaarheid van het gebouw in deze vorm in de Gemeenteraad is doorgesproken. Maar welke vorm wordt dan eigenlijk?
- wat gebeurt er met al die lastige ruimte onder het gebouw?
- hoe wordt op de begane grond een fatsoenlijke entree gerealiseerd, een cultuurhuis waardig?
- waar komt die garage voor 260 auto's?
- heeft VMX wel echt het benodigde programma van 27000 m2 bvo woningen ingetekend?
- hoe wordt de materialisering van het gebouw eigenlijk?

Maar eerst wordt in de Raad gedelibreerd over de wethouder. Politiek, zucht.

Pagina's